Troki – dawna stolica Wielkiego Księstwa Litewskiego, miasto otoczone jeziorami z historycznym zamkiem na wyspie – warte są odwiedzenia. Najcenniejszą relikwią tego miasta jest cudowny obraz Matki Bożej Trockiej w kościele Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Szczególnym dniem w jego historii był 4 września 1718 r. – obraz Trockiej Madonny został wówczas ukoronowany złotymi koronami, ofiarowanymi przez papieża Klemensa XI. Była to pierwsza koronacja w Wielkim Księstwie Litewskim i druga w Rzeczypospolitej – po Wizerunku Jasnogórskim. Od tej chwili Maryja z Trok jest uważana za patronkę Litwy.

Historia cudownego obrazu

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Trokach został ufundowany przez wielkiego księcia Witolda w 1409 r. To on umieścił tu ikonę Matki Bożej, którą, jak głosi podanie, otrzymał w darze od cesarza bizantyjskiego Manuela II Paleologa. Jedyny tego rodzaju wizerunek Matki Bożej na Litwie szybko uzyskał miano cudownego. Prosić o opiekę i wstawiennictwo do stóp Trockiej Madonny przybywali: królowa Konstancja, Janusz Tyszkiewicz, hetman Stefan Czarniecki, król Jan Kazimierz, król Jan III Sobieski.

Ikona, zwana Nicopeia (Zwycięska), przedstawia tronującą Maryję, prawą ręką podtrzymującą siedzące na Jej kolanach Dzieciątko, a w lewej trzymającą gałązkę róży z trzema kwiatami. Wizerunek Trockiej Maryi wyróżnia bizantyjski styl obrazowania i pisania ikon. Można dostrzec na nim także rysy późnośredniowiecznego malarstwa zachodniego.

Pielgrzymowanie

Jeszcze w XVI wieku obraz Matki Bożej Trockiej zaczął słynąć z cudów. Gdy w 1604 r. na Litwie zaczęła szerzyć się dżuma, a później powstała groźba głodu, biskup wileński Benedykt Woyna, były proboszcz trocki, zorganizował procesję skruchy z Wilna do Trok. Całe 4 mile drogi (1 mila to ok. 7,5 km) biskup szedł boso. Co milę procesja zatrzymywała się i jezuici wygłaszali kazania. Ulewa ucichła, epidemia dżumy ustała. Od tego czasu procesje z Wilna do Trok stały się tradycją. W 1622 r. w procesji wyrażającej podziękowanie za zwycięstwo w 1621 r. nad Turkami pod Chocimiem uczestniczył znany barokowy poeta Maciej Kazimierz Sarbiewski i tę podróż opisał w utworze „Januszowi Skuminowi Tyszkiewiczowi. Cztery mile Dziewicy Matki”. Imponujące procesje odbywały się podczas oktawy uroczystości ukoronowania obrazu w 1718 r. Zorganizował je biskup wileński Konstanty Kazimierz Brzostowski. Pielgrzymi przybywali do Trok, gdzie codziennie sprawowano Msze św., wygłaszano kazania, odmawiano litanie, bez przerwy spowiadano. Te uwieńczenia oktaw przekształciły się w coroczne trockie odpusty, które obecnie ponownie się odradzają, a jednocześnie w tradycję pielgrzymowania, zachęcającą do odczucia niewyczerpanej łaskawości Matki Bożej Trockiej.

Patronka Litwy

Po koronacji cudownego obrazu Matki Bożej Trockiej w 1718 r. jego kopie rozpowszechniły się na terenie Wielkiego Księstwa Litewskiego. Źródła historyczne i współczesne mówią o łaskach otrzymywanych za Jej wstawiennictwem. Najważniejszymi wydarzeniami są co roku: odpust Matki Bożej Zielnej 15 sierpnia, który wieńczy radosna procesja ulicami miasta z niesioną kopią obrazu, oraz tygodniowy odpust Matki Bożej Trockiej na początku września. Matka Boża Trocka nazywana jest też młodszą siostrą Królowej Jasnogórskiej, w związku z bardzo bliskimi datami koronacji obrazów. Trwają już przygotowania do obchodów 300. rocznicy tych wydarzeń w 2018 r., które będą miały miejsce – tak jak i trzy stulecia temu – niecały rok po uroczystościach na Jasnej Górze. Dziekan i proboszcz trocki – ks. Jonas Varaneckas zaprasza wiernych z Polski na spotkanie z Matką Bożą w Trokach. – Z radością pragnę zaprosić każdego z Państwa do odkrycia na nowo ziemi trockiej, a w tym szczególnie do zapoznania się z cudownym wizerunkiem siostry Królowej Jasnogórskiej – Matki Bożej Trockiej, patronki Litwy, która już od ponad 600 lat łączy narody i pokolenia, obdarza swoimi łaskami wszystkich, którzy w chwili ciszy i skupienia pragną podzielić się swoimi troskami i radościami z najbliższą i najdroższą osobą dla każdego z nas – Matką!

Kościół Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny jest otwarty codziennie w godz. 9.00-19.00. Msze św. w jęz. polskim odbywają się w każdą niedzielę o godz. 10.00, a w dni powszednie – o godz. 17.00. Po wcześniejszym uzgodnieniu istnieje możliwość odprawiania dodatkowych Mszy św. przez goszczących księży i grupy pielgrzymkowe.
Aktualne informacje o możliwościach zwiedzania Trok oraz sanktuarium w języku polskim – w Centrum Informacji Turystycznej w Trokach: www.trakai-visit.lt.