1 sierpnia 1944 r. powstańcy zajęli budynki klasztorne. O tym, że tak się stanie, żołnierze AK uprzedzili dzień wcześniej redemptorystów. Ludzie, którzy tłumnie gromadzili się przy Karolkowej, zeszli do piwnic. Na budynku klasztoru zawisła biało-czerwona flaga. Warszawa nie chciała się poddać, pragnęła wolności, jak cała okupowana Polska. Przez pierwsze dni sierpnia na Woli wydawało się, że wszystko jest możliwe.

Ostatnia droga

74 lata temu 6 sierpnia była niedziela, święto Przemienienia Pańskiego. Klasztor na Karolkowej został otoczony przez Niemców, którzy – zgodnie z rozkazem Himmlera – mieli mordować wszystkich, także kobiety i dzieci. Wyszedł do nich o. Muller, który znał świetnie język niemiecki. Usłyszał, że mają 15 min. na opuszczenie klasztoru, w przeciwnym razie zostaną rozstrzelani. Wszyscy, którzy przebywali w piwnicach klasztornych, opuścili je. Pognano ich ul. Wolską w kierunku kościoła św. Wojciecha.

Podeszli pod kościół. Niemcy skierowali pierwszą grupę 12 ojców do fabryki maszyn rolniczych Kirchmeyera i Marczewskiego. Tam rozstrzelali ich strzałem w głowę.

– Niemiec powiedział do zakonników: mieliście lepiej niż księża w Niemczech, a wychowaliście bandytów, zastrzelę was jak psy! – mówi o. prof. Paweł Mazanka, redemptorysta i wykładowca na UKSW.

Następnie Niemcy przyprowadzili pozostałych zakonników w to miejsce i rozstrzelali. Na samym końcu zamordowano przełożonego wspólnoty o. Józefa Kanię, któremu esesman strzelił w twarz. Zginęła cała wspólnota, 30 zakonników.

– Redemptoryści złożyli największą ofiarę wśród księży i zakonników zamordowanych w czasie Powstania Warszawskiego – zauważa o. prof. Mazanka. Klasztor i kościół św. Klemensa zostały zbombardowane i spalone.

Największa masakra w Europie

Tuż po rozstrzelaniu redemptorystów przyjechał na motorze żołnierz z rozkazem, aby wstrzymać egzekucje. Ks. Jan Twardowski, który jako student stał w tamtej grupie, wspominał, że było to natychmiast po rozstrzelaniu. Ludzi, którzy czekali na egzekucje, wgoniono do kościoła św. Wojciecha. Niemcy zrobili z kościoła wielkie więzienie.

– Młody gestapowiec wyszedł na ambonę i powiedział: wasi przełożeni wywołali powstanie, powinniście być wszyscy rozstrzelani, ale Hitler darował wam życie, módlcie się za Hitlera – opowiada o. prof. Mazanka. Od tego czasu cofnięto rozkaz, aby nie rozstrzeliwać kobiet i dzieci, tylko mężczyzn, a potem tylko tych walczących. – Mimo to dalej rozstrzeliwali, jednak już nie na taką skalę – dodaje o. Mazanka.

Rzeź Woli w pierwszych dniach sierpnia 1944 r. pochłonęła ponad 50 tys. ofiar. Do pacyfikacji dzielnicy Niemcy skierowali oddziały Oskara Dirlewangera, zbrodniarza wojennego, znanego z sadyzmu dowódcy specjalnej jednostki karnej SS do zwalczania partyzantów. Była to prawdopodobnie największa jednorazowa masakra ludności cywilnej dokonana w Europie w czasie II wojny światowej.

Aby przetrwała pamięć

Prawie każdy kamień na Woli oblany był polską krwią. Wszędzie do dziś są miejsca, które przypominają i upamiętniają tamte tragiczne dni. Tak jest również na placu przy kościele św. Klemensa Hofbauera, w którym mieści się grób czcigodnego sługi Bożego o. Bernarda Łubieńskiego, zmarłego w 1933 r. w opinii świętości redemptorysty.

Co roku 6 sierpnia o godz. 18.30 odprawiana jest Msza św. w intencji zamordowanych mieszkańców Woli, wystawiane są zdjęcia poległych, zapalane są znicze, składane kwiaty. Tak będzie i w tym roku. Potrzeba, aby pamięć o tych tragicznych sierpniowych dniach przetrwała, a Europa i świat poznały bohaterstwo i heroizm tysięcy zamordowanych mieszkańców Woli, którzy oddali życie za wolną i niepodległą Polskę.