O wadze problemów poruszonych podczas trwającego 4 dni spotkania świadczy udział w nim członków Papieskiej Komisji ds. Ochrony Małoletnich, biskupów, wyższych przełożonych zakonów męskich i żeńskich, a także świeckich liderów, którzy działają na rzecz ochrony dzieci i młodzieży w dwudziestu krajach naszego regionu Europy. Obecni byli reprezentanci Kościoła rzymskokatolickiego i Kościoła greckokatolickiego: z Polski, Albanii, Chorwacji, ze Słowenii, z Węgier, Rumunii, Mołdawii, Bułgarii, Czech, Słowacji, Ukrainy, Rosji, Estonii, Łotwy, Litwy, Białorusi, Serbii, Czarnogóry, Macedonii Północnej i Kosowa.

Nawrócenie duszpasterskie

Obrady, a raczej cykl wykładów i dyskusji, dotyczyły duchowych, teologicznych, prawnych i duszpasterskich aspektów kryzysu związanego z wykorzystywaniem seksualnym małoletnich przez księży. Papież Franciszek w specjalnym liście do uczestników konferencji wyraźnie zakreślił kierunek spotkania – „by dobro pokrzywdzonych nie zostało zepchnięte na drugi plan względem źle pojętej troski o wizerunek Kościoła jako instytucji”. Wskazał na to także przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Stanisław Gądecki, który mówił o konieczności leczenia się z obojętności, a tym bardziej z lekceważenia krzywdy ofiar. Dość długo wydawało się bowiem, że problem wykorzystywania seksualnego w Kościele ominął Europę Środkowo-Wschodnią. Niestety, obecnie to właśnie w naszym kraju ujawniono najwięcej spraw i toczy się najwięcej procesów. Jego międzynarodowy charakter wskazuje natomiast, że skuteczna ochrona małoletnich wymaga współpracy wszystkich, którzy tworzą Kościół. Przewodniczący Papieskiej Komisji ds. Ochrony Małoletnich kard. Seán O’Malley, kapucyn, przekonywał o „konieczności nawrócenia duszpasterskiego”, które zaczyna się od uznania prawdy o tym, co się wydarzyło, i wysłuchania pokrzywdzonych. Dodał, że troska o ofiary nadużyć powinna być teraz priorytetem duszpasterskim Kościoła.

Ofiary i eksperci

Na konferencji pojawili się też ludzie, którzy zostali skrzywdzeni przez duchownych. Jeden z nich, o. Tarsycjusz Krasucki, franciszkanin, wskazał m.in. na przewlekłość kościelnych procesów, brak informacji o ich przebiegu, a także na potrzebę przyznania pokrzywdzonym statusu strony, a nie wyłącznie świadka w postępowaniu kanonicznym. Dużo mówiono też o odpowiedzialności pasterzy. Myriam Wijlens, profesor prawa kanonicznego z Uniwersytetu w Erfurcie i członek Papieskiej Komisji, zwróciła uwagę, że gdy spogląda się w przeszłość, można dostrzec wiele błędów pasterzy w tym względzie. Znany czeski kapłan Tomáš Halík tłumaczył, że bagatelizowanie zjawiska i banalizowanie prawdy o nadużyciach seksualnych również przyczyniły się do potężnego kryzysu Kościoła w dzisiejszym świecie. Ksiądz Grzegorz Strzelczyk przekonywał z kolei, że od właściwej reakcji struktur Kościoła zależy w pewnym sensie samo przetrwanie wspólnot wiary. Chodzi o to, by Kościół dokonał także refleksji teologicznej, która zdaniem prelegenta, jest niezbędna do zrozumienia problemu w pełni. Wyjaśnił on, że Kościół może się stać wiarygodny tylko wtedy, gdy w obliczu wielkiego zła będzie zdolny do pokuty. Ta bowiem prowadzi do autentycznej i głębokiej przemiany ludzi.

Do wiadomości papieża

Profesor Hanna Suchocka, która jest członkiem Papieskiej Komisji ds. Ochrony Małoletnich, w rozmowie z Radiem Watykańskim przyznała, że zasadniczym celem obrad było zebranie doświadczeń i zobaczenie, na jakim etapie są poszczególne państwa w zmaganiu się ze zjawiskiem pedofilii. Posłuży to komisji do wypracowania rozwiązań na przyszłość, które zostaną zaproponowane papieżowi.

Konferencję zorganizowały: Papieska Komisja ds. Ochrony Małoletnich i Konferencja Episkopatu Polski.