Statystycznie RZS występuje u jednego na 100 mieszkańców krajów rozwiniętych, trzykrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn, przy czym u kobiet choroba zwykle zaczyna się wcześniej, między 30. a 50. rokiem życia, u mężczyzn później. Typowe objawy RZS, czyli ból, obrzęk, sztywność stawów i ograniczenie ich ruchomości, poprzedza zwykle pierwsza faza choroby z objawami grypopodobnymi: uczuciem osłabienia i rozbicia, stanem podgorączkowym, bólami mięśni, czasem utratą masy ciała.

Predyspozycje

Większe skłonności do zachorowania na RZS mają osoby, u których w bliskim kręgu krewnych ta choroba już występowała, a także pacjenci cierpiący na inne choroby autoimmunologiczne, choroby przyzębia i palacze papierosów. Podejrzewa się, że zachorowanie na RZS może mieć związek z niektórymi przebytymi zakażeniami wirusowymi lub bakteryjnymi, a także przeżytym silnym stresem.

Diagnoza

Nieleczone RZS nie tylko prowadzi do zwyrodnień i ograniczeń w funkcjonowaniu stawów, ale też grozi powikłaniami ze strony innych narządów. Dlatego ból i obrzęk stawów są sygnałami do przeprowadzenia diagnostyki. Badania laboratoryjne i obrazowe pozwalają rozpoznać RZS już na wczesnym etapie choroby, a także, w wielu przypadkach, określić rokowania co do jej przebiegu. Podstawowe dla ustalenia diagnozy jest zdjęcie radiologiczne zajętych stawów (RTG), pomocne są również USG i rezonans magnetyczny. W badaniach laboratoryjnych sprawdzany jest poziom czynnika reumatoidalnego (RF) oraz anty-CCP. Lekarz może zlecić również morfologię krwi oraz badania wskaźników stanu zapalnego, takich jak OB i CRP.

Leczenie

Wdrożenie leczenia pozwala spowolnić przebieg nieuleczalnej na dzisiaj choroby, zmniejszyć dolegliwości bólowe, poprawić jakość życia pacjenta, a także zapobiec powikłaniom. Obok stosowanych od dawna w RZS niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz glikokortykosteroidów lekarze mają obecnie do dyspozycji grupę leków innowacyjnych, w tym, stosowane coraz częściej, leczenie biologiczne. W konkretnych przypadkach wskazane jest leczenie miejscowe zajętego stawu, m.in. punkcja stawu lub dostawowe podanie leku przeciwzapalnego.

Tak jak w każdej chorobie przewlekłej konieczne jest wdrożenie zdrowego stylu życia: zaprzestanie palenia, stosowanie odpowiedniej diety, zapobieganie nadwadze i aktywność fizyczna. Błędem jest, częste wśród chorych, unikanie bądź ograniczanie aktywności, co pogłębia niekorzystne zmiany w stawach, prowadzi do osłabienia mięśni i przykurczów.

Nieodłączną częścią terapii w RZS są rehabilitacja z wykorzystaniem krioterapii, masaży, balneoterapii i innych technik, a także nauka ćwiczeń pod kierunkiem specjalisty.

Powikłania

Ograniczenie sprawności jest bardzo częstym, ale nie jedynym powikłaniem RZS. Choroba może zaatakować również różne narządy wewnętrzne: serce, płuca, nerki. Częstymi powikłaniami są przyspieszony rozwój zmian miażdżycowych – co grozi zawałem serca lub udarem – a także osteoporoza, czyli osłabienie kości, czego konsekwencją jest z kolei większe ryzyko złamań.

Część osób skarżących się na bóle stawów uważa, że to „pewnie reumatyzm”, i bagatelizuje problem. Mając jednak na uwadze groźne konsekwencje tej choroby, warto skorzystać z diagnostyki, podjąć leczenie i rehabilitację.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej.