Urodził się w 1939 r. Pochodzi z Wielkopolski, przygotowywał się do kapłaństwa w seminarium w Poznaniu, gdzie otrzymał święcenia kapłańskie w 1963 r. Pracował najpierw jako wikariusz w jednej z poznańskich parafii, a w latach 1966-72 studiował prawo kanoniczne na Papieskim Uniwersytecie Gregoriańskim w Rzymie; jego licencjat i doktorat zostały nagrodzone złotymi medalami. Od 1972 r. pracował w Najwyższym Trybunale Sygnatury Apostolskiej, pełniąc kolejno funkcje notariusza, kanclerza, a od 1982 r. - sekretarza. W tym samym roku otrzymał święcenia biskupie. W październiku 1998 r. został mianowany prefektem Trybunału i wyniesiony do godności arcybiskupa. Od 15 listopada 1999 r. stoi na czele Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego, której podlegają - od strony naukowej i programowej - seminaria duchowne i zakonne, domy formacyjne, kościelne uniwersytety, uczelnie, szkoły i instytuty formacji. Kard. Zenon Grocholewski był też wykładowcą na Wydziale Prawa Kanonicznego Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego i w Studium Rotalnym. W 2001 r. został podniesiony do godności kardynała przez Ojca Świętego Jana Pawła II. Obecnie jest konsultorem Papieskiej Rady ds. Interpretacji Tekstów Prawnych, członkiem Papieskiego Komitetu ds. Międzynarodowych Kongresów Eucharystycznych, członkiem Kongregacji ds. Biskupów, przewodniczącym Papieskiego Dzieła Powołań Kapłańskich, przewodniczącym Stałej Komisji Międzydykasterialnej ds. Formacji Kandydatów do Kapłaństwa, przewodniczącym Stałej Komisji Międzydykasterialnej ds. Równomiernego Rozmieszczenia Kapłanów w Świecie. Jako prefekt Kongregacji ds. Wychowania Katolickiego jest Wielkim Kanclerzem Papieskiego Uniwersytetu Gregoriańskiego i Papieskiego Instytutu Biblijnego; należy do kilku międzynarodowych stowarzyszeń kanonistów oraz do Towarzystwa Naukowego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Jest autorem i współautorem licznych publikacji książkowych oraz artykułów w czasopismach kanonicznych i pracach zbiorowych. Łącznie jego bibliografia przekracza 550 publikacji w 12 językach. Kard. Zenon Grocholewski otrzymał doktoraty honoris causa Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie (1998 r.), Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego (1999 r.) i Uniwersytetu w Pasawie w Niemczech (8 lutego 2001 r.).