Forum Szkół Katolickich, które odbyło się po raz 21. na Jasnej Górze w dniach 10-11 grudnia br., było, jak co roku, okazją do modlitwy w intencji nauczycieli i uczniów tych placówek. Przyniosło też solidną porcję wiedzy i przemyśleń dotyczących jednej z najwspanialszych, a zarazem najtrudniejszych dziedzin - wychowania młodego człowieka. Organizator spotkania - Rada Szkół Katolickich jako temat forum wybrała hasło: „W trosce o prawdziwe wychowanie”. Mottem forum natomiast były słowa Jana Pawła II: „Wychowywać - znaczy służyć w odkrywaniu życiowego powołania i dokonywaniu jego wyboru w wolności”.

Pamiętając o celu

Forum rozpoczęło się Mszą św. w Kaplicy Matki Bożej. W homilii bp Stanisław Napierała, asystent Rady Szkół Katolickich w Polsce, podkreślił, że nie można zadań szkoły sprowadzać jedynie do przekazywania wiedzy, bowiem wychowanie jest poddawane atakom i wystawione na ogromne niebezpieczeństwa, dlatego należy do spraw, którymi trzeba się pilnie zająć. Te niebezpieczeństwa to m.in.: tendencje antywychowawcze płynące z większości mediów, Internetu, imprez rozrywkowych, gdzie lansuje się „przyjemność, zmysłowość, rozwiązłość, wyuzdanie, niczym nieskrępowaną wolność”. Takie poglądy wyznaje też część twórców współczesnej kultury, którzy lubują się w brzydocie, w negacji normalności, nie szanują świętości. Te postawy mają często źródło w wynaturzonym pojmowaniu wolności i tendencjach liberalistyczno-nihilistycznych, które różnymi sposobami usiłują się wciskać do polskich szkół. Mówiąc o wychowaniu, trzeba przede wszystkim pamiętać o jego nadrzędnym celu, jakim jest człowiek dojrzały w swoim człowieczeństwie.

Wychowanie do…

Nauczyciel każdego dnia ma do rozwiązania wiele problemów wychowawczych. Są jednak zagadnienia, których zrozumienie i podjęcie porządkuje inne sprawy. Pierwszym z nich jest wychowanie uczniów do wolności, o czym podczas forum mówił prof. dr hab. Mirosław Handke, były minister edukacji narodowej, któremu podczas spotkania nadano tytuł „Przyjaciel Szkół Katolickich”. Profesor przypomniał wyniki badań Międzynarodowego Programu Badania Umiejętności Uczniów (PISA), w których polscy uczniowie osiągają coraz wyższy poziom, wyprzedzając rówieśników z krajów znacznie zamożniejszych. Te wyniki nie powinny przysłaniać trudności w sferze wychowania, których źródłem są m.in.: kryzys rodziny, wszechobecność filozofii postmodernistycznej, postępujące procesy laicyzacji. Nie jesteśmy w stanie uchronić młodego człowieka przed każdym zagrożeniem, ale możemy go nauczyć dokonywania wolnych wyborów, przede wszystkim rozumienia pojęcia „wolność”. Trzeba wyjaśniać, że wolność nie może funkcjonować w oderwaniu od wartości.
Na istotną sprawę dostrzeżenia różnicy między pojęciem „katecheza” a „lekcja religii” zwrócił uwagę bp Marek Mendyk, przewodniczący Komisji Wychowania Konferencji Episkopatu Polski. Przypomniał, że Dyrektorium ogólne o katechizacji określa katechezę jako formację organiczną, która jest czymś więcej niż nauczaniem, jest pogłębieniem życia chrześcijańskiego, „integralnym wtajemniczeniem chrześcijańskim”, wychowaniem do poznania i do życia wiarą.
Coraz ważniejsza staje się sprawa przygotowania młodzieży do odpowiedzialnego korzystania z mediów, do zrozumienia mechanizmów, którymi rządzi się medialny przekaz - apelował w wykładzie o. Andrzej Majewski SI. Media kształtują nasz świat i nasze myślenie. Z im młodszym człowiekiem mamy do czynienia, tym bardziej jego świat przesuwa się z „realu” do „wirtualu”.

Prymat „mieć” zwiastuje klęskę

Prof. dr hab. Katarzyna Olbrycht mówiła m.in. o niepokojącej tendencji traktowania szkoły jako placówki, która w skali społecznej ma służyć ekonomicznie rozumianemu rynkowi, rozwojowi konkurencyjnej gospodarki, zaś w skali jednostkowej - przygotowaniu do uzyskania korzystnej, stabilnej pozycji na rynku pracy. Efektem tak rozumianej edukacji szkolnej staje się mentalność rynkowa, pragmatyczna, operująca głównie kryteriami zysku i straty. Szkoły katolickie „ze względu na swój program są zobowiązane do bronienia etosu szkoły i jej roli w integralnie rozumianym rozwoju człowieka”.
Prof. Wojciech Kudyba przypomniał, że o przyszłość edukacji troszczył się Jan Paweł II, zaniepokojony tym, że uczniom proponuje się coraz więcej treści dotyczących sfery ludzkiego „mieć”, które w konsekwencji zaczynają spychać w cień to, co odnosi się do sfery „być”. Według Papieża, do najważniejszych zadań szkoły należy nie tyle trening zmierzający do umiejętności wyszukiwania informacji, ile raczej wprowadzenie ucznia w świat pytań o to, kim jesteśmy i dokąd zmierzamy.

Wychowywać, ale jak?

Bliski konkretnym problemom wychowawczym był wykład ks. dr. Marka Studenskiego, dyrektora Wydziału Wychowania w Kurii Diecezji Bielsko-Żywieckiej, który mówił m.in. o potrzebie stałej troski nauczyciela o osobistą formację. Z kolei Maria Panz, doradca metodyczny, autorka poradnika „Jak dobrze wychowywać i kształcić”, przedstawiła wiele konkretnych sytuacji mających pozytywny lub negatywny wpływ na budowanie autorytetu nauczyciela, kształtowanie wzajemnych relacji i właściwą komunikację.
Jak co roku, forum miało głęboki wymiar modlitewny. W sobotę 11 grudnia podczas Mszy św., której przewodniczył ks. dr Adam Kostrzewa, przewodniczący Rady Szkół Katolickich, został ponowiony akt zawierzenia szkolnictwa katolickiego w Polsce Matce Bożej Jasnogórskiej.
Odbyły się też koncert patriotyczny ku czci Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i wszystkich, którzy zginęli w katastrofie smoleńskiej, w wykonaniu chóru z LO im. Jana Pawła II w Rzeszowie, oraz projekcja filmu o szkolnictwie katolickim w reżyserii Wandy Różyckiej-Zborowskiej.