Przyzwyczailiśmy się kojarzyć nazwisko prof. Henryka Skarżyńskiego z Instytutem Fizjologii i Patologii Słuchu. Tymczasem ten pracowity i tryskający pomysłami lekarz postanowił skorzystać z naszej prezydencji w Radzie UE i zaproponował zasady wczesnego wykrywania i leczenia zaburzeń komunikacyjnych u dzieci. I co należy podkreślić - nie tylko u nas, ale także w Europie, a nawet poza nią. Opierając się na wieloletnich doświadczeniach w Polsce, zespół wspomnianego Instytutu udowodnił, że prawidłowe funkcjonowanie nie tylko narządu słuchu, ale także wzroku i mowy jest podstawą właściwego rozwoju dziecka. Chodzi więc o wyrównanie szans edukacyjnych, społecznych i ekonomicznych dzieci dotkniętych tymi dysfunkcjami.
Mając bogate, wieloletnie doświadczenie, prof. Skarżyński przekonywał przedstawicieli rządów z krajów członkowskich UE, że prawidłowy rozwój dzieci ma przemożny wpływ na zdrowie ludzi w późniejszym, dorosłym życiu.
Konkluzją wielu spotkań była zachęta do wzmocnienia współpracy międzynarodowej w obszarze wykrywania i leczenia zaburzeń trzech mocno ze sobą związanych zmysłów: słuchu, mowy i wzroku. Upłynęło już trochę czasu od zakończenia naszej prezydencji, ale przekazane doświadczenia oraz mrówcza praca naukowego zespołu z Kajetan przyczyniły się do wzrostu pozycji Polski w światowym odbiorze.

Kryptonim „SZOK”

Jak stwierdził dr inż. Ireneusz Wochlik, utworzenie tej jednostki pozwoliło na szybkie wykonywanie badań przesiewowych oraz automatyczne gromadzenie wyników w centralnej bazie danych. Jest to pierwszy na świecie System Zintegrowanej Operacji Komunikacyjnej - SZOK. Pozwala on koordynować cały proces profilaktyki i dalszej terapii zdrowotnej. Ułatwia to wykrywanie wszelkiego rodzaju dysfunkcji.
Nowa propozycja dla medycyny szkolnej polega na opracowaniu zasad prowadzenia badań zespolonych i wprowadzaniu w życie jednolitej Karty Badań Przesiewowych. Załóżmy, że dziecko ma kłopoty ze słuchem, które początkowo nie są dostrzegane lub są lekceważone przez rodziców. Wkrótce ta przypadłość powoduje kłopoty z mową. Trzeba sporządzać kolejne karty choroby. W tym momencie prof. Skarżyński powiedział: stop! Wystarczy jedna zintegrowana karta pacjenta, na której zapisuje się leczenie zaburzeń komunikacyjnych oraz terapię. Oczywiście, odnotowuje się też wszystkie innowacyjne rozwiązania, łącznie z zastosowaniem narzędzi e-zdrowia.
Taka akcja, podejmowana na masową skalę, obejmuje całe pokolenie dzieci i dorosłych. Umożliwia wczesne wykrywanie wad wrodzonych lub nabytych. System SZOK ma jeszcze tę dodatkową zaletę, że pozwala na postawienie diagnozy na odległość. Zintegrowanie danych pacjentów pozwala na szybką ich obsługę, skraca również czas oczekiwania na wizytę w Instytucie Fizjologii i Patologii Słuchu. Stanowi też unikatowe rozwiązanie w dziedzinie telemedycyny. Jest dobrym punktem wyjścia do opracowania Ogólnopolskiej Karty Przesiewowej Pacjenta. To są wyniki prac zespołu leczniczo-naukowego z Kajetan, którymi zainteresowali się lekarze z różnych krajów. W Polsce chodzi o pozytywne stanowisko kierownictwa szkół i podjęcie odpowiednich kroków.

Instytut światowym liderem

Nie ulega wątpliwości, że zespół ze swoim szefem zajmuje pierwsze miejsce w świecie w zakresie liczby przeprowadzonych specjalistycznych operacji (44-50 dziennie) oraz liczby udzielanych porad (ponad 200 tys. konsultacji rocznie). Sukcesy zaczęły się w 1995 r., kiedy to pod kierownictwem profesora wprowadzono program badań przesiewowych pod kątem występowania wad słuchu. Okazało się, że w wielu przypadkach rodzice nie zdawali sobie sprawy z niedosłuchu dziecka. W 1999 r. Instytut Fizjologii i Patologii Słuchu we współpracy z Brigham Young University w Stanach Zjednoczonych oraz z Uniwersytetem im. M. Curie-Skłodowskiej w Lublinie przeprowadził pionierskie badania przesiewowe u dzieci w wieku szkolnym. Wyniki były niepokojące. Stwierdzono, że u co 5. dziecka w wieku od 6 do 18 lat występują problemy ze słuchem. Przebadano ok. 300 tys. uczniów. Szeroko wprowadzono system „Słyszę… Widzę… Mówię”. To tylko niektóre przykłady benedyktyńskiej pracy prof. Henryka Skarżyńskiego i jego ofiarnego zespołu.